De OSO bestaat tien jaar. Om dit feest te vieren werd door het bestuur een bustocht door Ooststellingwerf georganiseerd.
Veel leden gaven zich op en met drie bussen, alle drie voorzien van een reisleider/gids, die op wetenswaardigheden onderweg wees, gingen we op stap.
De bus uit Haulerwijk vertrok om 13.45 uur en voorzitter Schulkens verwelkomde namens het bestuur de meereizende leden. Karst Berkenbosch verzorgde de wetenswaardigheden.
Over Haulerwijk: na de aanleg van de vaart (1756) ontstond Haulerwijk uit niets. De totale bevolking van Oost- en West Stellingwerf bedroeg toen ongeveer 3000 zielen. Diverse aanvallen van de Groningse Bommen Berend (hij had een leger van 20000 man!) viel in de wijde omgeving dorpen/gehuchten, hetgeen zorgde voor onrustige tijden.
In Haulerwijk staat een steen met plaquette te herinnering aan de gedeeltelijke drooglegging van de vaart in 1896. De “Snikke” was een schip voor het vervoer van turf, mensen en vee. Door naar Waskemeer waar de eerste huizen gebouwd werden in 1726. Tot het de dorpsstatus kreeg in 1956 werd het Boven Haulerwijk genoemd. We zagen het Blauwe Bos (de naam vanwege de Blauwsparren), waar door opgravingen duidelijk werd dat het gebied vóór de jaartelling al bewoond werd. Er werd een “Trilker” gebruikt. Het schip werd van de kant af voortgeduwd in de ondiepe vaarten die voerden naar de Breebergschans.
Haule was al bekend in 1200. Doordat er een hoge en droge zandrug lag kon men van noord naar zuid. Aangekomen in Donkerbroek (1749) hoorden we van de klokkenstoel, die geluid werd als er een belastingambtenaar in aantocht was. De eerste Ruilverkaveling gebeurde in Donkerbroek in 1952. Een prachtig bos “Ontwijk” ligt er nog steeds. De moeite waard om eens te bewandelen.
Makkinga werd bekend door zijn doorgang over de Tjonger het “Lochtenrek”, wat een oude plaats is waar langgeleden mensen begonnen met voedsel te verbouwen en een dorp ontstond. Op de Brink was het Catshuis, genoemd naar een boerenarbeider. Omdat Makkinga ook een tijd lang hoofdplaats van Ooststellingwerf was werd de Brink een belangrijke plek.
De kerk van Oldeberkoop is de oudste kerk in de gemeente en werd in de eerste helft van 1200 gebouwd. Er was een “toevenkamp”, een duiventil. Alleen vermogende mensen met genoeg akkers mochten een duiventil hebben. In het Koepelbos liggen 4 vijvers, ooit aangelegd volgens de Engelse Landschapsstijl. Het terrein werd door Willige Prins goed onderhouden.
Sinds 2007 heet de rivier “De Lende” (vroeger de Linde) en men heeft er een vissentrap gemaakt om het voor vissen mogelijk te maken het hoogteverschil in de rivier over te komen. We zagen hier ook het Pestbos, midden in het land, waar miltvuurslachtoffers werden begraven en waar tot op heden niet gegraven mag worden uit angst voor verspreiding.
De Bekhofschans moest zorgen voor verdediging; bemand door slechts 15 soldaten. Die hadden geen kans tegen het leger van Bommen Berend! Ergens in de buurt staat ook nog een houten beeld van Nelson Mandela. De buurtschap Frankrijk dankt zijn naam een de oorlog tussen Duitsland en Frankrijk. Toen in dat buurtschap op een keer hevige gevechten onder de dorpelingen uitbraken werd het Frankrijk genoemd (had misschien ook Duitsland gekund?). Daar was ook een overslagpunt voor stadsvuil uit de steden, aangevoerd over water; De Tronde. Natuurgebied “De Stobbepoel” is ook de moeite waard om de bewandelen. Ontstaan na een brand in een dennenbos, het werd een nat gebied en alleen de stobben (met brandsporen) herinneren aan het bos. Elsloo heeft een Tjasker, een klein molentje om een klein gebied te ontwateren. Er staat een “lammetje” op het schoolplein en een ander beeld is het Vesuviusbeeld “Door en Voor”. De Schoapedobbe is een hoger gelegen plas, gevuld door water uit het Drents Plateau. Er zijn ook twee forten en de weg erlangs is al heel oud. In de verhalen worden gevechten tussen Bommen Berend en legerleider van Coevorden vermeld. Deze stokoude weg was de route naar Oosterwolde, langs laag- en hoog Duurswoude via Langedijke. Ook daar een klokkenstoel met de oudste klok van Friesland uit 1300. In Appelscha aangekomen rijden we langs de kerk (oudste Trefkerk). Ook was er al heel lang (1920) een openluchttheater “De Koele”. Bekend werd Appelscha ook door het vrouwenoproer (tegen de slechte werkomstandigheden in de turfwinning) en het hongeroproer. In 1952 Werd Ravenswoud een dorp. Meester Lok was een verzetsstrijder die zijn verzet met de dood moest bekopen tijdens Aktion Silbertanne (Actie Zilverspar) was een codenaam voor een serie moordaanslagen en sluipmoorden die door Nederlandse SS’ers en Nederlandse oostfrontveteranen werd gepleegd.
In Fochteloo vinden we momenteel 4 Zorgboerderijen en natuurlijk de korhoeder beelden. Laatste dorp in onze route is Oosterwolde, waar aan de noordkant opgravingen zijn gedaan van heel vroege bewoning. Sinds 1885 is Oosterwolde de hoofdplaats van Ooststellingwerf.
Een leerzame en mooie middag in de bus met tussenstop in Oldeberkoop voor koffie met Oranjekoek.